sty 26

Rokoko

Na początku XVII wieku we Francji, po śmierci Ludwika XIV narodził się w sztuce nowy styl – rokoko. Niektórzy badacze uważają go za ostatnią fazę baroku, inni widzą w nim jeden z elementów kultury oświecenia. Można go więc uznać za typowy styl przełomu. W sztuce rokokowej dominowały małe formy artystyczne, lekkie, dekoracyjne wnętrza. Elementy zdobnicze stanowiły główne drobne i asymetryczne muszle, gałązki, kwiaty. Bogata ornamentyka o kapryśnej nieregularnej linii była często inspirowana motywami egzotycznymi, na przykład chińskimi. Styl rokokowy objął architekturę , dekorację wnętrz, malarstwo i rzeźbę, a także sztukę ogrodową, meblarstwo i modę. Popularna stała się porcelana, której produkcję uruchomiono najpierw w Saksonii. Gromadzone chętnie bibeloty i malarskie miniatury o tematyce miłosnej. Rokokowe pomieszczenia, rezygnujące z barokowego monumentalizmu, są subtelnie dekorowane i pełne intymności. Odzwierciedlają one nowe spojrzenie na życie, w którym liczy się zabawa i wygodna. Zmianie uległ też stosunek do higieny. W wykwintnych wnętrzach pojawiły się łazienki i porcelanowe wanny.

sty 26

Racjonalizm i empiryzm epoki oświecenia

Racjonalizm i empiryzm epoki oświecenia znamionował kryzys religijny wśród warstw wyższych. Lekceważyły one naukę kościoła jako symbol zacofania i zabobonów. Popularne stał się deizm, czyli kierunek filozoficzno – teologiczny, według którego bóg stworzywszy świat i ustanowiwszy prawa przestał ingerować w jego losy. Pogląd ten odrzucał tez wiarę w cuda i objawienia. Deistą był na przykład encyklopedysta Diderot. Wyznawcy tego poglądu na określenie boga używali nowych terminów, na przykład istota najwyższa, opatrzność, absolut, pojęcia te symbolizowały próbę powołania nowej religii związanej z naturalną, która miała by być powszechnie przyjmowana niezależnie od dotychczasowych wyznań. Niektórzy filozofowie oświecenia posunęli się w swych rozważaniach dalej: uznali, że boga w ogóle nie ma. Całkowite zaprzeczenie istnienia boa nazywane jest ateizmem. Deiści zwalczali takie poglądy, sądzili, że nie oświecone jeszcze niższe warstwy społeczeństwa odrzuciwszy Wiarę w karę za grzechy będą dopuszczać się czynów niemoralnych i masowych przestępstw. Dlatego też deista Wolter stwierdził, że gdyby bóg nie istniał należałoby go wymyślić.

sty 26

Polityka w okresie oświecenia

W okresie oświecenia stworzono koncepcję społecznych praw naturalnych, czyli tych któŽe człowiek otrzymuje od natury a nie z łaski króla. Uważano, że są one niepodważalne i nikt nie ma prawa ich odebrać. Zaliczano do nich wolność osobistą, rowność wobec prawa, a także nienaruszalność majątku prywatnego. Zasadę panowania monarchów z łaski bożej zastąpiła w oświeceniu idea umowy społecznej. Zgodnie z nią najwyższą czyli suwerenną władzę ma lud, innymi słowy naród państwa, który zawiera umowę z władcą. Obie strony zobowiązane są do przestrzegania określonych zasad. Jeżeli panujący je łamie lud ma prawo pozbawić go władzy. Poglądy takie między innymi przedstawił John Ocknie wszyscy jednak byli zwolennikami monarchii republiki konstytucyjnej czy republiki. Część filozofów popierała oświecony absolutyzm. Ich zdaniem monarcha oświecony kierując się wiedzą powinien przeprowadzać reformy mające na celu poprawę bytu wszystkich mieszkańców państwa, zmniejszenie ucisku poddanych miało zapewnić poprawny rozwój ekonomiczny. Zreformowane prawo znoszące tortury powinno nakładać kary będące środkiem wychowawczym a nie zemstą.

sty 26

Filozofowie oświecenia

Filozofowie oświecenia zajmowali się między innymi: epistemologią, czyli teorią poznania – zastanawiali się skąd pochodzi wiedza. W XVII wieku dominował racjonalizm znany z prac wielkiego myśliciela poprzedniego stulecia – Kartezjusza, który dowodził, że głównym źródłem poznania jest rozum ludzki. Odmienny pogląd reprezentowali empiryści, a więc przede wszystkim filozofie angielscy. Według nich wiedza ludzka i poznanie wynika z doświadczeń zewnętrznych, zmysłowych, poddawanych autorefleksji. Prekursorem empiryzmu by żyjący w XVI wieku John Lock. W eseju rozważania dotyczące rozumowania ludzkiego głosił, że umysł w chwili narodzin człowieka stanowi niezapisaną tablicę, które zapełnia się treścią w miarę zdobywania doświadczenia. Nowatorskie poglądy głosił Irlandczyk, biskup George Berkeley oraz Szkot David Hume. Empirystą był również najwybitniejszy naukowiec epoki Izaak Newton. Sformułowane przez niego między innymi zasady dynamiki i prawo powszechnego ciążenia stanowiły podstawę fizyki obowiązującej przez kolejne dwieście lat, aż do czasu odkryć Einsteina. Do wielkich uczonych epoki oświecenia należał też szwedzki lekarz i botanik Karol Lineusz.

sty 26

W literaturze okresu oświecenia

W literaturze okresu oświeceni można wyróżnić równolegle istniejące kierunki – klasycyzm, sentymentalizm i rokoko. Literatura klasycyzmu stawiała sobie ambitne cele wychowawcze i pełniła funkcję edukacyjną. Zgodnie z ideami epoki wierzono w możliwość ukształtowania człowieka, zakładano bowiem, że postępuje on źle, gdyż nie zna prawdy lub przyjmuje za pewnik fałszywe, powszechnie uznawane tezy. Należy mu zatem pokazać prawdę, posługując się właśnie literaturą. Wiek XVII – najświetniejsza epoka francuskiego pisarstwa – była zwycięstwem ideałów klasycyzmu, którego doktrynę sformułował Nicolas Boileau – Despreaux w swoim dziele. W tym wierszowanym traktacie poetyckim określił cechy poszczególnych gatunków. Twórcy klasycyzmu pisali ody, bajki, satyry, poematy heroikomiczne czy komedie, a więc wykorzystywali gatunki literacki znane od dawna. Stworzyli oni także nowe gatunki, na przykład nowożytną powieść, powiastkę filozoficzną czy artykuł prasowy. Powstały wówczas pierwsze felieton literackie i czasopisma obyczajowo – kulturalne na przykład najwcześniejszy angielski spectator. Utwory pseudohistoryczne czy pseudopodróżnicze na przykład powiastki filozoficzne.

Starsze posty «